Journal of Management and Learning DevelopmentJMLDUnknown621451فرحناز فرهمندFarahnaz Farahmandگروه علوم پایه، واحد گرمی، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمیّ ایران | Department of Basic Sciences, Germi Branch, Islamic Azad University, Germi, Iranfarahmand.f@iau-germi.ac.ir2احمد فرهمندAhmed Farahmandگروه علوم پایه، واحد گرمی، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمیّ ایران | Department of Basic Sciences, Germi Branch, Islamic Azad University, Germi, Iranfarahmandahmad9@gmail.comزبان ترکی آذربایجانی به‌عنوان یکی از زبان‌های مهم اقلیت در شمال‌غرب ایران، با وجود تراکم بالای گویشوران در مناطق شهری سه استان آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و اردبیل، با چالش‌های ساختاری و کارکردی متعددی در حفظ و ارتقای گونه معیار مواجه است. این پژوهش با رویکرد مروری نظام‌مند و تحلیل اسنادی، به بررسی و ترکیب یافته‌های پژوهش‌های پیشین در بازه زمانی ۲۰۱۶-۲۰۲۶ پرداخته و با بهره‌گیری از چارچوب نظری برنامه‌ریزی زبان معیار (Kloss, 1969; Haugen, 1983)، وضعیت موجود را تحلیل کرده است. چشم‌انداز زبانی شهرهای تبریز، ارومیه و اردبیل به شدت تک‌زبانه (بیش از ۹۵٪ فارسی) است؛ خانواده‌های تحصیل‌کرده به طور فزاینده الگوی جایگزینی فعال را در خانه اجرا می‌کنند؛ و رسانه‌های رسمی سهم ناچیزی (کمتر از ۶۰ دقیقه در روز) به زبان ترکی اختصاص می‌دهند که غالباً با گونه غیرمعیار پخش می‌شود. ارتقای زبان ترکی معیار مستلزم اتخاذ بسته سیاستی یکپارچه در پنج محور برنامه‌ریزی رسمی، بازطراحی آموزشی، مهندسی رسانه، مدیریت شهری و نظام پایش است. تحقق این راهبردها بدون اراده ملی، هماهنگی بین‌نهادی و مشارکت جامعه هدف امکان‌پذیر نیست.Azerbaijani Turkish, as one of the major minority languages in northwestern Iran, faces numerous structural and functional challenges in maintaining and promoting its standard variety, despite the high density of speakers in the urban areas of East Azerbaijan, West Azerbaijan, and Ardabil provinces. This study employed a systematic review approach combined with documentary analysis to synthesize findings from previous research conducted between 2016 and 2026. Drawing upon the theoretical framework of standard language planning (Kloss, 1969; Haugen, 1983), the study analyzed the current sociolinguistic situation in the target regions. The linguistic landscape of Tabriz, Urmia, and Ardabil is overwhelmingly monolingual (over 95% Persian). Educated families increasingly implement active replacement patterns within domestic settings. Official media allocate minimal airtime (less than 60 minutes daily) to Azerbaijani Turkish, and the variety broadcast is predominantly non-standard. Promoting the standard variety of Azerbaijani Turkish requires the adoption of an integrated policy package encompassing five core dimensions: official language planning, educational redesign, media engineering, urban management, and systematic monitoring. The realization of these strategies remains contingent upon national political will, robust inter-institutional coordination, and active participation of the target speech community.زبان ترکی آذربایجانی، برنامه‌ریزی زبان معیار، گویشوران شهرنشین، فرسایش زبانیAzerbaijani Turkish, standard language planning, urban speakers, language shift, linguistic landscapefa