عنوان:
واکاوی شکاف دیجیتال و عدالت آموزشی در دسترسی به منابع یادگیری آنلاین: مطالعه موردی استان اردبیل
نویسنده (گان):
جهانک شریفی توبنق
(نویسنده مسئول
)
)
گروه آموزش ابتدایی، اداره کل آموزش و پرورش استان اردبیل، اردبیل، ایران
چکیده:
چکیده
هدف پژوهش حاضر بررسی شکاف دیجیتال و نقش آن در تحقق عدالت آموزشی در دسترسی به منابع یادگیری آنلاین در میان دانشآموزان دوره دوم متوسطه استان اردبیل است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی–تحلیلی از نوع پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانشآموزان مدارس دولتی استان اردبیل در سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ بود. نمونه پژوهش با استفاده از روش نمونهگیری خوشهای چندمرحلهای انتخاب شد و در مجموع ۴۰۰ دانشآموز در پژوهش مشارکت کردند. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامه محققساخته بر اساس ابعاد شکاف دیجیتال شامل دسترسی به تجهیزات دیجیتال، کیفیت دسترسی به اینترنت، مهارتهای دیجیتال و میزان استفاده آموزشی از منابع آنلاین و همچنین مقیاس عدالت آموزشی ادراکشده بود. روایی ابزار با نظر خبرگان و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد. دادهها با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی شامل آزمون t مستقل، ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون در نرمافزار SPSS تحلیل شدند. یافتههای پژوهش نشان داد میانگین مؤلفههای مهارتهای دیجیتال و استفاده آموزشی از منابع آنلاین در سطح نسبتاً مطلوبی قرار دارد، اما کیفیت دسترسی به اینترنت پایینتر از سایر مؤلفهها گزارش شد. همچنین نتایج آزمون t نشان داد بین دانشآموزان شهری و روستایی از نظر دسترسی به منابع یادگیری آنلاین تفاوت معناداری وجود دارد. نتایج همبستگی نیز بیانگر رابطه منفی و معنادار بین شکاف دیجیتال و عدالت آموزشی بود؛ به این معنا که افزایش شکاف دیجیتال با کاهش ادراک عدالت آموزشی همراه است. بر این اساس، توسعه زیرساختهای ارتباطی، بهبود دسترسی دانشآموزان به تجهیزات دیجیتال و تقویت مهارتهای سواد دیجیتال میتواند نقش مهمی در کاهش نابرابریهای آموزشی و ارتقای عدالت آموزشی ایفا کند.
هدف پژوهش حاضر بررسی شکاف دیجیتال و نقش آن در تحقق عدالت آموزشی در دسترسی به منابع یادگیری آنلاین در میان دانشآموزان دوره دوم متوسطه استان اردبیل است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی–تحلیلی از نوع پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانشآموزان مدارس دولتی استان اردبیل در سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ بود. نمونه پژوهش با استفاده از روش نمونهگیری خوشهای چندمرحلهای انتخاب شد و در مجموع ۴۰۰ دانشآموز در پژوهش مشارکت کردند. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامه محققساخته بر اساس ابعاد شکاف دیجیتال شامل دسترسی به تجهیزات دیجیتال، کیفیت دسترسی به اینترنت، مهارتهای دیجیتال و میزان استفاده آموزشی از منابع آنلاین و همچنین مقیاس عدالت آموزشی ادراکشده بود. روایی ابزار با نظر خبرگان و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد. دادهها با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی شامل آزمون t مستقل، ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون در نرمافزار SPSS تحلیل شدند. یافتههای پژوهش نشان داد میانگین مؤلفههای مهارتهای دیجیتال و استفاده آموزشی از منابع آنلاین در سطح نسبتاً مطلوبی قرار دارد، اما کیفیت دسترسی به اینترنت پایینتر از سایر مؤلفهها گزارش شد. همچنین نتایج آزمون t نشان داد بین دانشآموزان شهری و روستایی از نظر دسترسی به منابع یادگیری آنلاین تفاوت معناداری وجود دارد. نتایج همبستگی نیز بیانگر رابطه منفی و معنادار بین شکاف دیجیتال و عدالت آموزشی بود؛ به این معنا که افزایش شکاف دیجیتال با کاهش ادراک عدالت آموزشی همراه است. بر این اساس، توسعه زیرساختهای ارتباطی، بهبود دسترسی دانشآموزان به تجهیزات دیجیتال و تقویت مهارتهای سواد دیجیتال میتواند نقش مهمی در کاهش نابرابریهای آموزشی و ارتقای عدالت آموزشی ایفا کند.